Giải Đáp Pháp lý dự án nuôi em
Liên quan “Dự án Nuôi em” được dư luận quan tâm từ ngày 06/12/2025 trên các nền tảng MXH. Đa số các “Anh chị nuôi” bức xúc việc toàn bộ số tiền quyên góp được chuyển vào tài khoản cá nhân của ông Hoàng Hoa Trung.
Dự án với quy mô toàn quốc nhưng lại không công khai báo cáo tài chính, các “Anh chị nuôi” không thể theo dõi quá trình vận hành nguồn tiền quyên góp, dẫn đến sự nghi ngờ, nảy sinh những cảm xúc vốn không nên xuất hiện trong một dự án mang tinh thần thiện nguyện. Trên thực tế, các câu hỏi đặt ra và rất cần giải đáp dựa trên cơ sở pháp luật:
1. Liệu cá nhân ông Hoàng Hoa Trung có được dùng tài khoản cá nhân để nhận các khoản tiền quyên góp cho Dự án Nuôi em?
Theo quy định tại điểm h khoản 1 Điều 2, Điều 17 và Điều 19 Nghị định số 93/2021/NĐ-CP ngày 27/10/2021 của Chính phủ về vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố; hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo:
“Điều 2. Đối tượng áp dụng
1. Các tổ chức, cá nhân vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện:
h) Cá nhân có đủ năng lực hành vi dân sự tham gia vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố; hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo.
Điều 17. Vận động, tiếp nhận nguồn đóng góp tự nguyện
1. Khi vận động, tiếp nhận, phân phối nguồn đóng góp tự nguyện để hỗ trợ thiên tai, dịch bệnh, sự cố, cá nhân có trách nhiệm thông báo trên các phương tiện thông tin truyền thông về mục đích, phạm vi, phương thức, hình thức vận động, tài khoản tiếp nhận (đối với tiền), địa điểm tiếp nhận (đối với hiện vật), thời gian cam kết phân phối và gửi bằng văn bản đến Ủy ban nhân dân cấp xã nơi cư trú theo mẫu Thông báo ban hành kèm theo Nghị định này. Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm lưu trữ để theo dõi và cung cấp thông tin khi có yêu cầu của tổ chức, cá nhân đóng góp hoặc nhận hỗ trợ và cơ quan có thẩm quyền phục vụ công tác hướng dẫn, theo dõi, thanh tra, kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm.
2. Cá nhân mở tài khoản riêng tại ngân hàng thương mại theo từng cuộc vận động để tiếp nhận, quản lý toàn bộ tiền đóng góp tự nguyện, bố trí địa điểm phù hợp để tiếp nhận, quản lý, bảo quản hiện vật đóng góp tự nguyện trong thời gian tiếp nhận; có biên nhận các khoản đóng góp tự nguyện bằng tiền mặt, hiện vật tiếp nhận được khi tổ chức, cá nhân đóng góp yêu cầu. Cá nhân không được tiếp nhận thêm các khoản đóng góp tự nguyện sau khi kết thúc thời gian tiếp nhận đã cam kết và có trách nhiệm thông báo đến nơi mở tài khoản về việc dừng tiếp nhận các khoản đóng góp tự nguyện.”
Dựa trên cơ sở pháp luật viện dẫn, cá nhân có đủ năng lực hành vi dân sự được quyền hoạt động thiện nguyện vì lợi ích cộng đồng, thông qua việc cá nhân mở tài khoản riêng để tiếp nhận nguồn đóng góp theo từng đợt vận động, cá nhân phải dừng ngay việc tiếp nhận đóng góp sau khi kết thúc đợt vận động.
Dự án Nuôi em hoạt động chủ yếu thông qua tiếp nhận các khoản đóng góp tiền từ các mạnh thường quân trong và ngoài nước, số tiền đóng góp được dùng trang trải các suất ăn cho trẻ em vùng cao trong suốt những năm học, mục tiêu hoạt động hướng đến chăm sóc, hỗ trợ cho những trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, góp phần chung tay với cơ quan nhà nước trong vấn đề an sinh xã hội.
Có thể thấy, hoạt động Dự án Nuôi em không thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định số 93/2021/NĐ-CP ngày 27/10/2021 của Chính phủ. Việc ông Hoàng Hoa Trung vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện không nhằm hỗ trợ khắc phục khó khăn do thiên tai, dịch bệnh, sự cố; hỗ trợ bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo.
Do đó, ông Hoàng Hoa Trung không được quyền mở tài khoản cá nhân (tài khoản riêng) để tiếp nhận các nguồn đóng góp tiền như các phản ánh từ các trang đưa tin.
Theo quy định tại Điều 3; khoản 1 Điều 4; Điều 7; khoản 3 Điều 34 Nghị định số 93/2019/NĐ-CP ngày 25/11/2019 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của Quỹ xã hội, Quỹ từ thiện:
“Điều 3. Mục đích tổ chức, hoạt động của quỹ
Quỹ được tổ chức và hoạt động nhằm mục đích hỗ trợ, khuyến khích phát triển văn hóa, giáo dục, y tế, thể dục, thể thao, khoa học, công nghệ, cộng đồng và từ thiện, nhân đạo, không vì mục tiêu lợi nhuận.
Điều 4. Giải thích từ ngữ
Trong Nghị định này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau:
1. Quỹ: Là tổ chức phi chính phủ do cá nhân, tổ chức tự nguyện góp một phần tài sản nhất định để thành lập hoặc thành lập thông qua di chúc, hiến, tặng tài sản thành lập quỹ, có mục đích tổ chức, hoạt động theo quy định tại Điều 3 Nghị định này, được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp giấy phép thành lập và công nhận điều lệ.
Điều 7. Tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản, tên, biểu tượng và trụ sở của quỹ
1. Quỹ có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng theo quy định của pháp luật.
Điều 34. Tài sản, tài chính của quỹ
3. Đối với tài sản là tiền đồng Việt Nam; ngoại tệ, vàng quy đổi thành tiền đồng Việt Nam đóng góp cho quỹ phải được thực hiện thông qua tài khoản ngân hàng của quỹ, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.”
Và khoản 3 khoản 4 Điều 1 Nghị định số 136/2024/NĐ-CP ngày 23/10/2024 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 93/2019/NĐ-CP ngày 25/11/2019 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của Quỹ xã hội, Quỹ từ thiện:
“Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 93/2019/NĐ-CP ngày 25 tháng 11 năm 2019 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của quỹ xã hội, quỹ từ thiện
3. Quỹ từ thiện: Là quỹ được tổ chức, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận nhằm mục đích từ thiện, nhân đạo; hỗ trợ khắc phục sự cố do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh, tai nạn và các đối tượng khác thuộc diện khó khăn, yếu thế cần sự trợ giúp của xã hội.
4. Không vì mục tiêu lợi nhuận: Là không có mục tiêu chính tìm kiếm lợi nhuận, nếu có lợi nhuận trong quá trình hoạt động không dùng để phân chia mà chỉ dùng cho các hoạt động theo điều lệ quỹ đã được công nhận.”
Thì cá nhân ông Hoàng Hoa Trung được tổ chức và hoạt động thiện nguyện Dự án Nuôi em thông qua việc thành lập Quỹ từ thiện, hoạt động của Quỹ không vì mục tiêu lợi nhuận, Quỹ từ thiện này có tư cách pháp nhân, con dấu và tài khoản riêng, mọi nguồn đóng góp cho Quỹ phải được thực hiện thông qua tài khoản riêng này, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác, tuy nhiên pháp luật hiện hành không có quy định khác để áp dụng đối với trường hợp Dự án Nuôi em.
2. Ông Hoàng Hoa Trung có đủ điều kiện thành lập Quỹ từ thiện hoạt động Dự án Nuôi em?
Theo quy định tại điểm a, b, d khoản 1 Điều 11; Điều 14 Nghị định số 93/2019/NĐ-CP ngày 25/11/2019 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của Quỹ xã hội, Quỹ từ thiện:
“Điều 11. Sáng lập viên thành lập quỹ
1. Các sáng lập viên phải bảo đảm điều kiện sau:
a) Sáng lập viên thành lập quỹ phải là công dân, tổ chức Việt Nam;
b) Đối với công dân: Có đủ năng lực hành vi dân sự và không có án tích;
d) Đóng góp tài sản hợp pháp thành lập quỹ theo quy định tại Điều 14 Nghị định này;
Điều 14. Tài sản đóng góp thành lập quỹ
1. Tài sản đóng góp thành lập quỹ gồm:
a) Tiền đồng Việt Nam;
b) Tài sản được quy đổi ra tiền đồng Việt Nam (bao gồm: Hiện vật, ngoại tệ, giấy tờ có giá, các quyền tài sản khác) của công dân, tổ chức Việt Nam là sáng lập viên, của cá nhân, tổ chức nước ngoài góp với công dân, tổ chức Việt Nam để thành lập quỹ. Đối với tài sản là trụ sở, trang thiết bị, công nghệ phải do tổ chức thẩm định giá được thành lập hợp pháp định giá, thời điểm định giá tài sản không quá 06 tháng tính đến thời điểm nộp hồ sơ thành lập quỹ;
c) Trường hợp tài sản đóng góp thành lập quỹ bao gồm cả tài sản khác không bao gồm tiền đồng Việt Nam thì số tiền đồng Việt Nam phải đảm bảo tối thiểu 50% tổng giá trị tài sản.”
Và quy định tại Điều 19; Điều 20; đoạn 1 khoản 1 Điều 22; khoản 1 Điều 23; đoạn 1 khoản 1 Điều 24 Bộ luật Dân sự năm 2015:
“Điều 19. Năng lực hành vi dân sự của cá nhân
Năng lực hành vi dân sự của cá nhân là khả năng của cá nhân bằng hành vi của mình xác lập, thực hiện quyền, nghĩa vụ dân sự.
Điều 20. Người thành niên
1. Người thành niên là người từ đủ mười tám tuổi trở lên.
2. Người thành niên có năng lực hành vi dân sự đầy đủ, trừ trường hợp quy định tại các điều 22, 23 và 24 của Bộ luật này.
Điều 22. Mất năng lực hành vi dân sự
1. Khi một người do bị bệnh tâm thần hoặc mắc bệnh khác mà không thể nhận thức, làm chủ được hành vi thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người mất năng lực hành vi dân sự trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần.
Điều 23. Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi
1. Người thành niên do tình trạng thể chất hoặc tinh thần mà không đủ khả năng nhận thức, làm chủ hành vi nhưng chưa đến mức mất năng lực hành vi dân sự thì theo yêu cầu của người này, người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, trên cơ sở kết luận giám định pháp y tâm thần, Tòa án ra quyết định tuyên bố người này là người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và chỉ định người giám hộ, xác định quyền, nghĩa vụ của người giám hộ.
Điều 24. Hạn chế năng lực hành vi dân sự
1. Người nghiện ma túy, nghiện các chất kích thích khác dẫn đến phá tán tài sản của gia đình thì theo yêu cầu của người có quyền, lợi ích liên quan hoặc của cơ quan, tổ chức hữu quan, Tòa án có thể ra quyết định tuyên bố người này là người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự.”
Để ông Hoàng Hoa Trung là người sáng lập viên Quỹ từ thiện hoạt động Dự án Nuôi em phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:
+ Phải là công dân Việt Nam;
+ Phải có năng lực hành vi dân sự đầy đủ (tức phải là người đã thành niên; không bị mất năng lực hành vi dân sự; không có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi; không bị hạn chế năng lực hành vi dân sự theo quyết định của Tòa án);
+ Không có án tích;
+ Phải đóng góp tài sản hợp pháp để thành lập Quỹ từ thiện.
3. Quan hệ kêu gọi đóng góp và quyên góp tiền giữa ông Hoàng Hoa Trung và các “Anh chị nuôi” có phải là giao dịch dân sự hợp pháp?
Theo quy định tại Điều 1; Điều 116; Điều 117; Điều 118; Điều 119 Bộ luật Dân sự năm 2015:
“Điều 1. Phạm vi điều chỉnh
Bộ luật này quy định địa vị pháp lý, chuẩn mực pháp lý về cách ứng xử của cá nhân, pháp nhân; quyền, nghĩa vụ về nhân thân và tài sản của cá nhân, pháp nhân trong các quan hệ được hình thành trên cơ sở bình đẳng, tự do ý chí, độc lập về tài sản và tự chịu trách nhiệm (sau đây gọi chung là quan hệ dân sự).
Điều 116. Giao dịch dân sự
Giao dịch dân sự là hợp đồng hoặc hành vi pháp lý đơn phương làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.
Điều 117. Điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự
1. Giao dịch dân sự có hiệu lực khi có đủ các điều kiện sau đây:
a) Chủ thể có năng lực pháp luật dân sự, năng lực hành vi dân sự phù hợp với giao dịch dân sự được xác lập;
b) Chủ thể tham gia giao dịch dân sự hoàn toàn tự nguyện;
c) Mục đích và nội dung của giao dịch dân sự không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
2. Hình thức của giao dịch dân sự là điều kiện có hiệu lực của giao dịch dân sự trong trường hợp luật có quy định.
Điều 118. Mục đích của giao dịch dân sự
Mục đích của giao dịch dân sự là lợi ích mà chủ thể mong muốn đạt được khi xác lập giao dịch đó.
Điều 119. Hình thức giao dịch dân sự
1. Giao dịch dân sự được thể hiện bằng lời nói, bằng văn bản hoặc bằng hành vi cụ thể.
Giao dịch dân sự thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử được coi là giao dịch bằng văn bản.
2. Trường hợp luật quy định giao dịch dân sự phải được thể hiện bằng văn bản có công chứng, chứng thực, đăng ký thì phải tuân theo quy định đó.”
Khi ông Hoàng Hoa Trung đáp ứng đầy đủ các điều kiện thành lập Quỹ từ thiện để hoạt động Dự án Nuôi em thì quan hệ giữa hành vi kêu gọi đóng góp và hành vi tự nguyện đóng góp là một quan hệ dân sự thuộc phạm vi điều chỉnh của Bộ luật Dân sự năm 2015.
Cụ thể, các bên tham gia giao dịch hoàn toàn tự nguyện, giao dịch được thể hiện qua lời nói, qua phương tiện điện tử, qua hành vi chuyển khoản, các bên tham gia hoàn toàn tự nguyện, mục đích tham gia giao dịch hướng đến việc chăm lo, hỗ trợ các suất ăn cho các đối tượng là trẻ em vùng cao, … Từ các khía cạnh thực tế, quan hệ kêu gọi đóng góp và quyên góp tiền giữa ông Hoàng Hoa Trung và các “Anh chị nuôi” đã đủ điều kiện trở thành một “giao dịch dân sự” hợp pháp theo các viện dẫn pháp luật nêu trên.
4. Việc ông Hoàng Hoa Trung sử dụng tiền lãi phát sinh từ tiền quyên góp để phục vụ cho các hoạt động Dự án Nuôi em có phù hợp pháp luật?
Theo quy định tại khoản 1, 2 Điều 34; khoản 4 Điều 35; khoản 5, 6 Điều 36; khoản 1 Điều 37 Nghị định số 93/2019/NĐ-CP ngày 25/11/2019 của Chính phủ về tổ chức, hoạt động của Quỹ xã hội, Quỹ từ thiện:
“Điều 34. Tài sản, tài chính của quỹ
1. Nguồn tài sản, tài chính của quỹ bao gồm:
a) Tiền đồng Việt Nam và tài sản được quy đổi ra tiền đồng Việt Nam (bao gồm: Hiện vật, ngoại tệ, giấy tờ có giá, các quyền tài sản và các loại tài sản khác) của các cá nhân, tổ chức. Cá nhân, tổ chức đã góp tài sản vào quỹ không còn quyền sở hữu và trách nhiệm dân sự với tài sản đó. Đối với tài sản là trụ sở, trang thiết bị, công nghệ, quyền tài sản phải được định giá bởi tổ chức thẩm định giá được thành lập theo quy định của pháp luật;
b) Các khoản sinh lời từ tài sản, tài chính của quỹ;
c) Tài sản, tài chính hợp pháp khác.
2. Tài sản, tài chính của quỹ được sử dụng để đảm bảo hoạt động ban đầu của quỹ, chi cho các nhiệm vụ phù hợp với điều lệ của quỹ và quy định của pháp luật.
Điều 35. Nguồn thu của quỹ
4. Thu từ lãi tiền gửi, lãi trái phiếu Chính phủ.
Điều 36. Sử dụng quỹ
5. Chi cho hoạt động quản lý quỹ.
6. Mua trái phiếu Chính phủ, gửi tiết kiệm đối với tiền nhàn rỗi của quỹ (không bao gồm kinh phí ngân sách nhà nước cấp, nếu có).
Điều 37. Chi hoạt động quản lý quỹ
1. Nội dung chi hoạt động quản lý quỹ bao gồm:
a) Chi tiền lương và các khoản phụ cấp cho bộ máy quản lý quỹ;
b) Chi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế và các khoản đóng góp theo quy định;
c) Chi thuê trụ sở làm việc (nếu có);
d) Chi mua sắm, sửa chữa vật tư văn phòng, tài sản phục vụ hoạt động của quỹ;
đ) Chi thanh toán dịch vụ công cộng phục vụ hoạt động của quỹ;
e) Chi các khoản công tác phí phát sinh đi làm các nhiệm vụ vận động, tiếp nhận, vận chuyển, phân phối tiền, hàng cứu trợ;
g) Chi cho các hoạt động liên quan đến việc thực hiện các nhiệm vụ chung trong quá trình vận động, tiếp nhận, vận chuyển, phân phối tiền, hàng cứu trợ (tiền thuê kho, bến bãi; chi phí đóng thùng, vận chuyển hàng hóa; chi phí chuyển tiền; chi phí liên quan đến phân bổ tiền, hàng cứu trợ);
h) Các khoản chi khác có liên quan đến hoạt động của quỹ.”
Khi ông Hoàng Hoa Trung đáp ứng đầy đủ các điều kiện thành lập Quỹ từ thiện để hoạt động Dự án Nuôi em thì tiền lãi phát sinh từ tiền quyên góp được sử dụng chi trong phạm vi pháp luật quy định cho việc quản lý chung của Quỹ và việc quản lý riêng Dự án Nuôi em là hoàn toàn hợp pháp.
5. Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp khi một trong các bên vi phạm giao dịch quyên góp tiền từ thiện trong Dự án Nuôi em?
Trong các quan hệ dân sự, khi các bên thiết lập giao dịch dân sự hợp pháp thì sẽ phát sinh quyền và nghĩa vụ để thực hiện giao dịch này. Như đã phân tích, các giao dịch phát sinh từ Dự án Nuôi em đáp ứng đủ điều kiện là một giao dịch dân sự hợp pháp, Dự án Nuôi em được hoạt động và duy trì trong suốt thời gian dài, tồn tại phụ thuộc vào 02 yếu tố là tiền quyên góp của các mạnh thường quân và hoạt động quản lý thu – chi của Quỹ từ thiện, cả hai yếu tố này không thể mất đi một, phải được tồn tại song song.
Theo quy định tại Điều 457; Điều 458; Điều 462 Bộ luật Dân sự năm 2015:
“Điều 457. Hợp đồng tặng cho tài sản
Hợp đồng tặng cho tài sản là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên tặng cho giao tài sản của mình và chuyển quyền sở hữu cho bên được tặng cho mà không yêu cầu đền bù, bên được tặng cho đồng ý nhận.
Điều 458. Tặng cho động sản
1. Hợp đồng tặng cho động sản có hiệu lực kể từ thời điểm bên được tặng cho nhận tài sản, trừ trường hợp có thỏa thuận khác.
2. Đối với động sản mà luật có quy định đăng ký quyền sở hữu thì hợp đồng tặng cho có hiệu lực kể từ thời điểm đăng ký.
Điều 462. Tặng cho tài sản có điều kiện
1. Bên tặng cho có thể yêu cầu bên được tặng cho thực hiện một hoặc nhiều nghĩa vụ trước hoặc sau khi tặng cho. Điều kiện tặng cho không được vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội.
2. Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ trước khi tặng cho, nếu bên được tặng cho đã hoàn thành nghĩa vụ mà bên tặng cho không giao tài sản thì bên tặng cho phải thanh toán nghĩa vụ mà bên được tặng cho đã thực hiện.
3. Trường hợp phải thực hiện nghĩa vụ sau khi tặng cho mà bên được tặng cho không thực hiện thì bên tặng cho có quyền đòi lại tài sản và yêu cầu bồi thường thiệt hại.”
Từ các quy định trên, giao dịch quyên góp tiền từ thiện trong Dự án Nuôi em thỏa mãn là một Hợp đồng tặng cho tài sản có điều kiện, chủ thể tặng cho là các mạnh thường quân, chủ thể được tặng cho là Quỹ từ Thiện, đối tượng của hợp đồng là trẻ em vùng cao, mục đích thực hiện hợp đồng là trang trải các suất ăn trong suốt các năm học, điều kiện tặng cho nhằm thực hiện cho mục đích và đối tượng cụ thể, rõ ràng.
Về mặt dân sự, trường hợp các bên chủ thể thỏa thuận Quỹ từ thiện phải thực hiện nghĩa vụ trước khi tặng cho (điều kiện tặng cho xảy ra trước) thì các mạnh thường quân mới chuyển tiền quyên góp, nếu Quỹ từ thiện đã hoàn thành việc chi tiền trang trải các suất ăn cho trẻ em vùng cao theo các năm học mà các mạnh thường quân không thực hiện quyên góp tiền thì luật bắt buộc các mạnh thường quân phải có nghĩa vụ thanh toán nghĩa vụ mà Quỹ từ thiện đã hoàn thành.
Trường hợp, các bên chủ thể thỏa thuận Quỹ từ thiện phải thực hiện nghĩa vụ sau khi tặng cho (điều kiện tặng cho xảy ra sau) thì các mạnh thường quân mới chuyển tiền quyên góp, nếu Quỹ từ thiện không thực hiện việc chi tiền trang trải các suất ăn cho trẻ em vùng cao theo các năm học thì các mạnh thường quân có quyền đòi lại tiền quyên góp và yêu cầu bồi thường thiệt hại (nếu có).
Cả hai trường hợp trên chỉ xảy ra khi các bên chủ thể có thỏa thuận với nhau về thời hạn thực hiện điều kiện tặng cho thì mới có cơ sở tính thời điểm vi phạm nghĩa vụ.
Hơn nữa, nếu ông Hoàng Hoa Trung gửi tiền tiết kiệm từ tiền “Quỹ từ thiện” mà không có sự đồng thuận của người đóng góp được xem là sử dụng tài sản trái quy định thỏa thuận, kéo theo nghĩa vụ hoàn trả, bồi thường và các trách nhiệm dân sự khác.
Về trách nhiệm hình sự, tùy vào mục đích, động cơ, ý chí cụ thể mà hành vi trên có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu có đủ bằng chứng, tài liệu chứng minh hành vi vi phạm cấu thành tội danh theo quy định tại Bộ luật hình sự (thuộc thẩm quyền cơ quan điều tra), các tội danh có thể được xem xét đến:
1. Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản (Điều 175 BLHS): Người nhận tiền từ thiện hợp pháp nhưng dùng vào mục đích khác, thiếu minh bạch hoặc không có khả năng hoàn trả, có thể bị xem là chiếm đoạt tài sản.
2. Lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174 BLHS): Nếu người vận động dùng danh nghĩa từ thiện để thu tiền về tài khoản cá nhân rồi tự định đoạt, hành vi này có thể cấu thành tội lừa đảo, bởi có dấu hiệu sử dụng thủ đoạn gian dối ngay từ đầu.
3. Sử dụng trái phép tài sản (Điều 177 BLHS): Nếu người vận động vì động cơ vụ lợi mà sử dụng trái phép tài sản của người khác, nghĩa là chưa được sự đồng ý của mạnh thường quân về việc gửi tiết kiệm và sử dụng tiền lãi vào mục đích tiêu xài cá nhân hoặc trái với mục đích kêu gọi từ thiện ban đầu.
Bài phân tích chỉ mang tính chất tham khảo học thuật để Quý bạn đọc có thêm góc nhìn pháp lý về sự việc. Xin nhấn mạnh rằng các phân tích trên chỉ là nhận định sơ bộ dựa trên thông tin do dự án công bố và phản ánh từ báo chí, mạnh thường quân. Việc đúng sai ra sao, dự án có vi phạm hay không, chỉ có thể được xác định khi cơ quan chức năng vào cuộc và đưa ra kết luận điều tra chính thức.
Ths. Nguyễn Thị Kim Nguyên
Địa chỉ: Số 58/19 Thành Thái,
Phường Hòa Hưng, Thành phố Hồ Chí Minh
Tổng đài tư vấn 24/24: 1900 599 818
Đặt lịch hẹn: 0903 876 125
Luật sư Phạm Thị Ngọc Thủy